साब्लाबुङ भित्र दाजु राजकुमारको सम्झना!

सिमाना पारी दाजु र सिमाना पारीनै म। दुवै ध्रुब बिपरित छन र पनि सम्झना स्वरुप पाएको साब्लाबुङ साहित्यिक पत्रीका बर्ष ३ र पुर्णाङ्क ५ आज धेरै महिना भैसक्यो। दुईशब्द मानवियता प्रकट गर्न सकिनरहदा अलि लज्जित भने छु। दाजुले पुस्तकभित स्पष्टसँग बिजे भाई दाजुको सप्रेम सम्झना भनेर लेख्नुभएको छ। यो शब्दलाई पनि मैले अपनत्व दिन नसकेकोमा आफैलाई बोर लागिरहेको समय पर्खिरहेको थिएँ। आज अचानक यो साहित्यिक पल्टाउँदै जाँदा धेरै खुशी लाग्यो। यो साहित्यिक पत्रीकाहरुको माझ साब्लाबुङ पत्रीकाको मुख्य उद्देश्य र राज कुमार दाजु प्रति धेरै कृतज्ञ रहें। किनकी यो पत्रीकाको उद्देश्यले मलाई धेरै फरक अनुभुती गरायो। जुन अनुभुती हुन देश बिदेशमा रहेका नेपाली साहित्यकारहरुको जमघट जो आजसम्म कमै पत्रीका मा पाईन्छ। नेपाल, हङकङ, बेलायत, भारतका बिभिन्न राज्यहरुबाट नेपाली साहित्यकारको हस्ताक्षर, अमेरिका, युरोपका बिभिन्न देशमा अडिनुभएका नेपाली सहित्यिक हस्ताक्षर, भन्नै पर्दा ग्लोब भरि रहनु भएका नेपाली साहित्यकारहरुको जमघट यो पत्रीका मार्फत मलाई अति नै अबिष्मरणिय लाग्यो।

डा कुमार प्रसाद कोईराला ज्यूको डा गोबिन्दराज भट्टराई ज्यूको बारेमा  कोर्नुभएको आलेख, डी बी पालुङवा जीको कबिता भित्रकी अप्सरा, दाजु गुरुङको गीतमा उहाँको अप्सराको उपास्थिती, सञ्जु बजगाईको आधुनिक एबं परम्पराको मझधारमा अड्किएको मन, अमर नेम्बाङ जीको अमेरिकामा नेपाली डायस्पोरा कबिता: एक बिहङ्गम दृष्टि समिक्षा, देहरादून बाट कबि भुपेन्द्र अधिकारी ज्यूको कबिता भित्रको "तिम्रा हिंजोहरुको बर्तमान", शर्मिला खड्का दाहाल दि ज्यूको कार्निभलको त्यो मेला नियात्रा, मिजास तेम्बे जीले जर्मनीबाट कबिता मार्फत नै भन्नु भएको छ " म धेरै कुरा बुझ्दिन"। मीरा थापाले ईजरायल बाट गजलका माध्यमबाट पोख्नु भएको मधुर मायुषी, कृष्ण प्रकाश श्रेष्ठ ज्यूको रुसको नेपाली साहित्यिक गतिबिधि, मनु लोहोरुङ यावाले न्युयोर्कबाट कबिताको सागरमा बगाएको एक कल्ली गुलाफ, लन्डन बाट जया राईले लघुकथात्मक "प्रश्न",देश सुब्बाको भयबाद भयरोग दर्शन, शिब गौतमजीले अमेरिकाबाट जोडेको कबिता मार्फत नयाँ पुराना बाटाहरु, बिक्रमबीर थापा ज्यूको बार पत्थर सिलोङ भारतबाट संस्मरण कथा नेपाली मोनालिसा, कृष्ण प्रसाईंजीको नियात्रा "पारखी पहाडहरुसँग"। जगत नबोदितजीको बेलायतबाट कथा "सरी सरुमा"। कबि मनोज बोगटीको "देश","खडेरीको ब्यक्तित्व" र "हलगोरू"  कबिताहरु, कथाकार कृष्णपक्ष थापा ज्यूको यथार्थतालाई उभाउने कथा सूनको बाला लाउने धोको, रेगिस्तानी कबि तिर्थ संगम राईका कबिता "साकेलाको दर्पणभित्र अब्यक्त प्रेम कथाहरु"। रुसी कबि ईगोर एलिएसेएभले नेपालको भ्रमण गरि नेपालकै मानचित्रलाई लक्षित गरेर लेखिएको कबिता "स्वर्गद्वारीको पुल" अनुवाद कृष्णप्रकाश श्रेष्ठ जीको। कथाकार दीपा एवाई राईको कथा हङकङबाट "ताजकुचीनको पर्दा"। कबि कीर्तिमणि खतिवडाजीको मणिपुर आसामबाट कबिता "तिमीलाई के थाहा"। कबि दीप्स् शाहजीको लेख "ईजरायली भुमिमा मौलाउँदो नेपाली सहित्य", कथाकार टोप बहादूर राईजीले हङकङबाट लेख्नुभएको संस्मरण कथा " मैले हारेको युद्द"। कबि कुशल कुमार निराउलाको कबिता नारी महिमा। निबन्धकार दीपक भेटवालको नियात्रा "सिउल टावरको टुप्पोमा"।कबि मिलन खतिवडाले रुसबाट लेखेको बैशालु र नसालु गजल। लेखिका भारती गौतमले बोस्टन अमेरिकाबाट लेख्नुभएको लेख "महिला दिवस सहि परिपेक्ष्यमा"।

कबि आशिष साम्पाङजीले हङकङबाट लेख्नुभएको कबिता "ईलेक्ट्रोनिक आन्दोलन" कथाकार हरिहर खनाल ज्यूले काठमाडौबाट लेख्नुभएको चिन्तन र चेतनात्मक कथा सुनौलो सपना र अध्याँरो गल्ली। गीत तथा गजलकार बैनी पबित्रा राईले बहराईनबाट लेखेको 'परी ज्युउँदै मरी" शिर्षकको मार्मिक गजल। लेखक भवानी अधिकारी ज्यूको ईम्फाल मणिपुरबाट लेख्नुभएको लेख "मणिपुरमा हामीहरु"। अनुसन्धनात्मक लेखक देवराज राई जीको ऐतिहाँसिक लेख "बिस्वभर छरिएका गोर्खाली समाधीहरु"। मिजौरामका कबि तथा लेखक सुश्री लक्ष्मी [मिनु]जीको लेख "मिजौरामका गोर्खाली र हाम्रो पारम्परिक धर्म संस्कृति"। मस्कोका कबि भलादिमिर सिल्किनको कबिता जो रुसका लागी नेपाली राजदूत महामहिम सुर्यकिरण गुरुङप्रति लेखिएको छन्दोबद्द कबिता "नेपाली राजदूतावासमा"। लेखक खिलानाथ शर्मा अधिकारी जीको लेख जगुन तिनसुकिया आसामबाट 'आसामका केही साहित्य र संगठनका कुराहरु'। कबि मनोहर घर्तिमगरजीले रसियाबाट पठाउनुभएको कबिता 'मेरो छोराको जन्म'।

बहुप्रतिभाशाली साहित्यकार र अमुर्तबोधी दर्शनका पथप्रदर्शक खगेन्द्र पन्धाक लिम्बु ज्यूले बैंकक थाईलैंण्डबाट पठाउनुभएको चोटिलो कबिता "आफ्नै हुलिया"। लेखक सुरेन्द्र लिम्बु परदेशीको लेख 'डायस्पोरा र नेपाली साहित्य' बिचार मञ्चन। कबि पि एम पर्देशीजीको कबिता 'टाँकी म मात्र के गरौं तर तिमी त्यस्तै थियौ'। गजलकार  किरन मेन्याङ्बोको मृदु गजल। डा प्रभा कैनीको नियात्रा 'सेरेना भिलेजको हासिला शरणार्थी'। लेखक सन्ध्या रेग्मी जीको देशी चिन्तन लेख 'परदेश,स्वदेश र सिर्जना स्रोत [प्रबासी नेपालीको देशप्रेम] बाट। कबि नरेश सुनुवार जी हङकङबाट जुर्मुराएर 'जल्लादहरुको बिरुद्द'कबिता लेख्नु हुन्छ। कबि प्रगती राई  दक्षिण कोरियाबाट कबिता मार्फत 'हरियो कोरियाको गीत' लेख्नुभएको छ। डा लक्ष्मण प्रसाद गौतम ज्यू काठमाडौबाट 'त्रीभुवन बिस्वबिधालयको नेपाली पाठ्यक्रममा डायस्पोरिक साहित्य; एक सङ्क्षेपण' लेख्नुभएको छ। कबि बिजी श्रेष्ठ जीले लिस्बोन पोर्चुगलबाट आफ्नो कबितामा ' भो म कबिता लेख्दिन' भनेर कबिता लेखि पठाउनुभएको छ। कबि प्रबल प्रधान जीले पनि युक्रेनबाट नैतिकता शिर्षकमा आफ्नो दह्रो काब्यिक पेशकस छ। कबि सानु घिमिरे जीले पनि अष्ट्रेलियाबाट आफ्नो कबिता मार्फत 'जिन्दगीको सहयात्रा' गर्नुभएको छ। कथाकार सुनिल संगम लिस्बोन पोर्चुगल मार्फत मारिलोलाई आफ्ना कथा मार्फत 'मैले मारिलोलाई हुन्छ भन्न पाईना' भन्ने गुनासो पोख्नुहुन्छ। कबि तिलक केसी रसियाबाट कबिता मार्फत खरो भएर कबिता लेख्नुहुन्छ ' रगत फेर्दै फेर्दिन' लेखक शुभ मुकारुङ आफ्नो लेख मार्फत किराँत राईहरुको मृत्युपछि चौतारो लाईदिने साँस्कृती रहेको आफ्नो लेख 'किराँत राई जातिको चौतारा संस्कृति' मार्फत प्रष्ट पार्नुहुन्छ। डा ज्ञानु पाण्डे आफ्नो लेख मार्फत 'डायस्पोराको सैदान्तिक आधार तथा नेपाली वाङ्मयबृत्तमा यसको चर्चा लेख्नुहुन्छ र यो साब्लाबुङको अन्तिम च्याप्टर कथाकार जयराज भटराईको कथा चोर गोजी मार्फत सकिन्छ। यसभित्र जतिपनि कबिता, कथा, गजल, नियात्रा र लेखहरु छन बिस्वभरका नेपाली डायस्पोरा र नन डायस्पोराको उपास्थिती गराएको छ यो पत्रीकाले। सबैलाई उत्तिकै अवसर दिएर प्रकाशमा ल्याउनुहुने साब्लाबुङ युनिट हङकङ र प्रकाशक एबं सम्पादक राज कुमार राई दाजु प्रति हार्दिक हार्दिक कृतज्ञता ज्ञापन गर्दछु। साब्लाबुङको पथ अनन्त रहोस। यहिं शुभकामना राजकुमार दाजु र साब्लाबुङ परिवारलाई।

April Fools Day !!!!!!!!!!!

अचम्मै लाग्दो दिनहरु पनि, सम्झेर दिक्क लाग्दो, कसैलाई झुक्क्याएर वा रुहाएर मजा लिनु पर्ने। आज देखी अंग्रेजी महिना अप्रील शुरु भयो। यो महिनामा मा अंग्रेजहरु मान्छेलाई मुर्ख बनाएर मजा लिन्छन। सोंच्नै नसकिने घटना भयो भनेर झुक्याइ मान्छेलाई दिमाग खराब गरिदिन्छन।

कुरा यता मोडौ, आज बिहानको १० बजेको थियो होला, एउटा मेरो साथीको फोन आयो, ऊ धेरै हडबडाएको थियो, अनि भन्दै थियो मेरो घरमा बुबा साह्रै बिरामी रे आमा पनि रे सिकिस्त बिरामी रे म त ईमर्जेन्सी छुट्टीमा जानु पर्ने भयो।म पनि शुरुमा त अलमल्लमा परे, केहीबेर पछि मेरोमा मोबाइलमा पनि एस. एम. एस. अप्रील फुलको आयो त्यसपछि मैले सोंचे अबस्य कसैले मुर्ख बनाएको होला भनेर। उसले यसरी भने पछि मैले भने हैन कसले फोन गरेको? प्रतिउत्तरमा उसले भन्यो छिमेकीले रे अनि मैले भने चिन्यौ, नम्बर आयो त?? कति नम्बर थियो उसले भन्यो उसको मोबाईलमा पैसा छैन रे बस खबर गरेको रे ईमर्जेन्सी परेको हुनाले, अनि नमबर पनि नो नम्बर भन्छ। अनि मैले भने घरमा फोन लगायौ त बुध्दु? उसले भन्यो फोनै लाग्दै छैन कम्प्युटरले रुथको ब्यस्तता भनिरहेछ। आज अप्रील १ हो कसैले तिमीलाई मुर्ख बनाको हुनुपर्छ। घरमा फोन लगाएर सोध्नु अनि मात्र निर्णय लिनु, अहिले आत्तिनै पर्ने म देख्दिन। म साथीको फोनको प्रतिक्षामा रहें डिउटीमा भएकोले फेरी फेरी फोन गर्न पाईन पछि उसले फोन गर्‍यो २ घण्टा पछी हाँस्दै र त्यो फोन गर्ने लाई गाली गर्दै। म पनि चकित परे किन होला हाम्रो देशमा राम्रो सँस्कृतीको अनुसरण गरिन्न? किन खाली अंग्रेजहरुको थोत्रा सडेको गलेको अनि दुनियाँलाई बिगार्ने साँस्कृती देशमा अनुसरण गरिन्छ?? ल यो "अप्रील फुल्सडे" मुर्खेदिन मनाउदा मनाउदै कसैको साँच्चीकै कुनै ईमर्जेन्सी परिदियो भने त्यसलाई पनि अप्रील फुल्सडे नै मान्नेकी? हामीले हाम्रो परम्परा र साँस्कृतीलाई भुलेर अरुको बिग्रेको समाजमा उच्छृङ्खल प्रबृतीको सिर्जना गर्ने खालका सांस्कृतीलाई अनुसरण गर्न के उचित लाग्छ?? हामी नेपाली हौं नेपाल हाम्रो घर हो। प्राकृतीक छटाले भरिपुर्ण र नागबेली खोला नाला अनि अग्ला अग्ला हिमालले सजिसजावट हाम्रो देशमा कसैको कितृम कुनै चीज चाहिन्न। हामीलाई हाम्रै हाम्रै रहनसहन परम्परा र रितिरिवाज पर्याप्त छ। हामी नेपाली भएर बिदेशीको खोक्रो आडम्बरले सजिसजाउ चाहिन्न। हामी नेपालमा जन्मेर नेपाल आमाको बलत्कार गर्ने पक्षमा छैनौ। हामी नेपाली शहिदका सन्तान, हाम्रो देश शहिदको रगतले कोरिएको त्यो नक्सा हो यो सिंगो धर्तीको लागी, नेपाल त्यो एउटा थोप्ला हो जो एउटा थोप्ला नै रहेर पनि बिस्वलाई बीरहरुको जन्म थलो भएको देश र देश भन्दा बाहिर गएर पनि आफ्नो बहादुरी देखाएर हिंड्ने छोरा-छोरीको देश हो। यहाँ किन बिग्रेका सांस्कृती भित्राईन्छन त? को हो यसको सिर्जना गर्ने?? यसमा सजकता अप्नाउन हालको युवा पिंढीलाई जरुरी छ।
हामी हाम्रो देशलाई बिभिन्न देशसँग तुलना गर्ने, बिभिन्न देशको नक्कल गर्ने, वाईयात कुराहरु यहाँ ल्याएर थोपर्ने, यी त सिधै आफ्नो प्रतिष्ठालाई आँच पुर्‍याउने कामहरु भैहाले नी। हुन त धेरै थोरैलाई शायद मन पर्न सक्छ यसरी हाम्रो देश बिग्रेको र पस्चिमे साँस्कृतीमा झुमेकोहेर्न चाहने पनि छन त्यसै कारण त आई पुग्छ हामी सम्म। के हामीलाई चिनाउने साँस्कृती हुन त? के यो अप्रील फुल्स डे मनाएर हाम्रो असल पहिचान हुन्छ त? के यी हाम्रा पुर्बजले मनाएर आएको सांस्कृती हो त? अबस्य हैन हाम्रा पुर्बजहरु अबस्य "धोत्ती न टोपी जुत्ता ढ्याप ढ्याप" गर्दैन थे। किनकी यो भनेको त्यो नेपाली उखान जस्तै हो। हामीलाई केही थाहा छैन तर अनुसरण गर्न खोज्छौं यसको मतलब नेपाली उखान सँग मेल खान पुग्छ।

हवस्त लामो असध्यै दिक्क लाग्ने पेशकस भयो। यदी कसैको लागी आँच पुगेमा क्षमा चाहन्छु, धनयबाद।